ҚАЗАҚ ӘЙЕЛДЕРІНІҢ ДӘСТҮРЛІ КИЕЗІ ӨНДІРІСІ МЕН КІЛЕМ ТОҚУ МӘСЕЛЕСІ (XVIII-XX ҒАСЫРДЫҢ БАСЫ)

Аңдатпа

Арнайы әдебиеттер негізінде мақалада XIX – XX ғасырдың басындағы қазақтардың әйелдердің дәстүрлі үй қолөнері, әсіресе киез және кілем өндірісі қарастырылады. Олар әйелдердің тарихи қалыптасқан жүйесін көрсетеді, тұрақты ішкі құрылымы, технологиялары мен құралдары, ұрпақтар арасында білім мен дағдыларды алмастыру механизмдері, сондай-ақ өзгеріп жатқан әлеуметтік-мәдени жағдайларға бейімделу қабілеті жоғары. Қиындықтарға қарамастан Тарихи, табиғи, климаттық және экологиялық қиындықтар, сондай-ақ XX-шы ғасырдағы институционалдық қысым мен тәжірибелердің жоғалуы кезеңдері осы екі әйелдің колөнері бүгінгі күнге дейн өзектілігін сақтап келеді.

            Қазіргі үлгілер тарихи прототиптерден жиі өзгеше екені көрсетіледі: өнімдердің функциялары, көркемдік канондар, шикізат көздері мен технологиялық әдістер өзгеріп, бұл шынайылық пен функционалдылықтың ішінара жоғалуына әкеледі.Осы жағдайда дәстүрлі жүн өнімдерін,олардың типологияларын  және XIX – XX ғасырдың басындағы  ең үздік үлгілерін зерттеу тарихи және экологиялық зерттеулерде ерекше маңызға те болады.