С. ИГИБАЕВТЫҢ ПРОЗОПОГРАФИЯЛЫҚ ПОРТРЕТІ: ӘЛЕУМЕТТІК ТРАЕКТОРИЯ, КӘСІБИ СӘЙКЕСТІЛІК ЖӘНЕ ИНСТИТУЦИОНАЛДЫҚ РӨЛ
DOI:
https://doi.org/10.26577/Кілт сөздер:
Қазақстан, зияткерлік тарих, Өмірбаян, прозопография, тарих ғылымы, дербес тарих, ИгибаевАңдатпа
Ұсынылған авторлық зерттеудің өзектілігі ғылыми мектептерді, зерттеу дәстүрлерін қалыптастыру тетіктерін және ұлттық тарихнаманың даму динамикасын талдау құралы ретінде қазіргі гуманитарлық ғылымның жеке тарих пен интеллектуалды өмірбаянға деген қызығушылығының артуымен анықталады. Қазақстандық тарих ғылымының әдіснамалық жаңаруы жағдайында ғылыми-тақырыптық бағыттардың қалыптасуына елеулі үлес қосқан ғалымдардың қайраткерлеріне Үндеу ерекше мәнге ие болады. Бұл тұрғыда тарих ғылымдарының докторы, профессор Советхан Қабдуалиұлының ғылыми өмірбаяны ХХ ғасырдың екінші жартысы – ХХІ ғасырдың басындағы Қазақстанның академиялық кеңістігін жеке зерттеу траекториясының, институционалдық құрылысының және трансформациясының өзара іс-қимылының маңызды үлгісі болып табылады.
Авторларды Зерттеудің мақсаты С.Игібаевтың ғылыми жолын қайта жаңғырту, оның кәсіби қалыптасуының негізгі кезеңдерін анықтау, оның әдіснамалық тәсілдерін талдау және отандық тарихнаманы, деректануды және өңірлік зерттеу мектептерін дамытуға қосқан үлесін бағалау болып табылады. Оның ғылыми қызығушылықтары мен тұжырымдамалық құрылымдарының эволюциясын бақылауға мүмкіндік беретін өмірбаяндық әдіс, зияткерлік-тарихи талдау және деректану сараптамасы әдіснамалық негіз болды.
Жұмыстың ғылыми жаңалығы с.Игібаев мұрасын Қазақстанның зияткерлік тарихының бір бөлігі ретінде кешенді қарастырудан, сондай-ақ оның тарихи білім беруді институттандырудағы және Шығыс Қазақстан мемлекеттік университетінде зерттеу ортасын қалыптастырудағы рөлін анықтаудан тұрады. Тарихи зерттеудің классикалық әдістерін пәнаралық тәсілдермен үйлестіруге ерекше назар аударылды, бұл ғалымға деректану базасын кеңейтуге және революцияға дейінгі Қазақстанның әлеуметтік тарихының жаңа түсіндірмелерін ұсынуға мүмкіндік берді.
Авторлық жұмыстың нәтижелері с.Игібаевтың қызметі Отандық тарихнаманың тақырыптық бағыттарын дамытуға, зерттеушілердің жаңа буынын даярлауға және өңірлік ғылыми тарихи мектепті нығайтуға айтарлықтай әсер еткенін көрсетеді. С. Игибаевтың өмірбаяны кеңестік және посткеңестік кезеңдердегі Қазақстанның тарих ғылымының ғалымдарының академиялық дайындығы мен қалыптасуының типологиялық ерекшеліктерін көрсетеді, ал оның ғылыми еңбектері Ұлттық зияткерлік дәстүрді қалыптастырудың маңызды элементіне айналды.
Зерттеудің маңыздылығы қазіргі кезеңде Қазақстанның тарихи білімін талдаудың негізгі құралы ретінде Зияткерлік тарихты, өмірбаян мен просопографияны одан әрі дамыту қажеттілігі артып келе жатқандығында.
Әдебиеттер тізімі
Bourdieu, P. (1984). Homo Academicus. Paris, 320. https://ru.scribd.com/document/57191989/Bourdieu-Pierre-Homo-Academicus
Foucault, M. (1969). L’archéologie du savoir. Paris: GALLIMARD Publ., 360.
Geschichtliche Grundbegriffe, (2004). by O. Brunner (Editor), W. Conze (Editor), R. Koselleck (Editor). Bände 1–8. Klett-Cotta Publ, 9090.
Greenblatt, S. (1980) Renaissance Self-Fashioning. Chicago-London: University of Chicago Press, 321 р.
Elias, N. (1993) Mozart: Portrait of a Genius. Berkeley, 152.
Pocock, J. (2009). Political Thought and History: Essays on Theory and Method. Cambridge University Press, 298.
Skinner, Q. (1999). Rhetoric and conceptual change. Finnish yearbook of political though, 3(1), Р. 60-73. doi: 10.7227/R.3.1.5
Skinner, Q. (2002). Visions of Politics.Volume 1: Regarding. Method Cambridge University Press, 209.
Stone, L. (1971). Prosopography. Historical Studies Today, 100, 46-79.
Беленький, И.Л. (2010) Биография и биографика в отечественной культурно-исторической традиции // История через личность: Историческая биография сегодня / Под ред. Л. П. Репиной. 2-е изд. Москва: Квадрига, 37-54.
Дмитриев, А. (2004) Контекст и метод (предварительные соображения об одной становящейся исследовательской индустрии). Новое литературное обозрение, 66, 6-16.
Дмитриев, А. (2004) Марксизм без пролетариата: Георг Лукач и ранняя Франкфуртская школа. 1920–1930-е гг. СПб.: Изд. Европейского ун-та, Летний сад, 528.
Игибаев, С. (1991) Промышленные рабочие дореволюционного Казахстана (1861-1917). Алма-Ата: Ғылым, 192.
Игибаев, С. (1994) Кочевые народы северного причерноморья в повестях Древней Руси (XI-XII в.в). Алматы: Ғылым, 26.
Игибаев, С. (2004) Образование тюркского каганата и его распад. Усть-Каменогорск, 116.
Игибаев, С. (2010) Казахстан в источниках и материалах. Усть-Каменогорск, 394.
Игибаев, С. (2012) Историография истории Казахстана. Древность – начало XX века. Усть-Каменогорск, 184.
Игибаев, С. (2013) История Казахстана в источниках и материалах: учеб. пособие. Астана: Фолиант, 320.
Игибаев, С. (2016) Общественный строй казахов до октябрьского переворота 1917 года в историографии. Вестник КазНУ. Сер. историческая. (2) 20-28.
Игибаев, С. (2021) Актуальные проблемы истории Казахстана. Усть-Каменогорск, 329.
История (2010) через личность: Историческая биография сегодня / Под ред. Л. П. Репиной. – 2-е изд. – Москва: Квадрига, 720.
Классика (2009) и классики в социальном и гуманитарном знании. Под ред. И.М. Савельевой, А.В. Полетаева. Москва: Новое литературное обозрение, 536.
Маргулан, А. (2004) Избранные труды. Алматы, 544 с.
Репина, Л. (2006) История исторического знания: пособие для вузов / А. П. Репина, В. В. Зверева, М. Ю. Парамонова. Москва: Дрофа, 288 с.
Репина, Л. (2011). Историческая наука на рубеже XX – XXI вв.: социальные теории и историографическая практика. Москва: Кругъ, 560 с.
Румянцева, М. (2019) Историческое знание и историческая память в структуре исторической культуры. Диалог со временем. Вып. 67, 41-54. https://roii.ru/r/1/67.4
Савельева, И., Полетаев, А. (2011) Социальная организация знаний о прошлом: аналитическая схема // Диалог со временем. Альманах интеллектуальной истории. Вып. 35. Москва: ИВИ РАН, 7-18.
Сатпаев К. Научное наследие. Алматы, 2010, 273 с.
