Пәнаралық контекстегі тарихи зерттеулердің әдіснамалық негіздері

Аңдатпа

Мақаланың мақсаты тарих ғылымының әлеуметтік, гуманитарлық және жаратылыстану
ғылымдарымен пәнаралық байланысын, пәнаралық өрістер конфигурациясының өзгеруін және
ғылыми пәндердің пәнішілік иерархиясын қайта бөлуді зерттеу болып табылады.
Маңыздылығы – тарих ғылымының математика және информатика сияқты кешенді
интеграторлармен пәнаралық өзара іс-қимыл процесі және олардың квантитативтік тарих пен
тарихи информатиканың түйіскен жерінде институциализациясы, тарих ғылымының дамуының
объективті ішкі заңдылықтарынан басқа, математика, ақпараттандыру және компьютерлендіру
процестерінің ғылыми танымның барлық салаларына күшті ықпалымен қатар, адамзаттың
индустриялық қоғамнан ақпараттық қоғамға көшуі жағдайында әлеуметтік-гуманитарлық және
жаратылыстану ғылымдарын интеграциялауға үрдістердің қарқынды өсуімен байланысты болды.
Нәтижелері – ХХ ғ. екінші жартысында тарихи зерттеуге пәнаралық көзқарасты объективациялау,
бірінші кезекте тарихшылардың тарихи шындықты ғылыми-теориялық игерудегі
«салалық» тәртіптік көзқарастың жеткіліксіздігін және тарихи объектілерді, құбылыстар мен
процестерді интегралдық, тұтас (жүйелі) қарауға деген нақты тартымдылықты түсінумен;
екіншіден, жинақталған білімнің үлкен көлемі мен жаңа ақпараттың қарқынды өсіп келе жатқан
ағынымен; үшіншіден, ғылыми айналымға дәстүрлі тәсілдермен деректемелерге талдау жасау қиын болатын жаппай тарихи деректерді енгізумен; төртіншіден, тарихи дереккөздерді, әсіресе
жаппай сипаттағы талдаудың сипаттамалық, сандық және формальды әдістерімен қатар қолдану,
қайта өңдеу және деректік ақпаратты білім беру процесінде жаңа ақпараттық технологияларды
тиімді пайдалану қажеттілігімен байланысты болды.