ҚАЗАҚСТАННЫҢ ИНТЕЛЛЕКТУАЛДЫ ТАРИХЫНДАҒЫ С. Қ. ИГІБАЕВ: ӘЛЕУМЕТТІК ТРАЕКТОРИЯ, КӘСІБИ БІРЕГЕЙЛІК, ИНСТИТУЦИОНАЛДЫҚ РӨЛ»

Аңдатпа

Ұсынылған авторлық зерттеудің өзектілігі ғылыми мектептерді, зерттеу дәстүрлерін қалыптастыру тетіктерін және ұлттық тарихнаманың даму динамикасын талдау құралы ретінде қазіргі гуманитарлық ғылымның жеке тарих пен интеллектуалды өмірбаянға деген қызығушылығының артуымен анықталады. Қазақстандық тарих ғылымының әдіснамалық жаңаруы жағдайында ғылыми-тақырыптық бағыттардың қалыптасуына елеулі үлес қосқан ғалымдардың қайраткерлеріне Үндеу ерекше мәнге ие болады. Бұл тұрғыда тарих ғылымдарының докторы, профессор Советхан Қабдуалиұлының ғылыми өмірбаяны ХХ ғасырдың екінші жартысы – ХХІ ғасырдың басындағы Қазақстанның академиялық кеңістігін жеке зерттеу траекториясының, институционалдық құрылысының және трансформациясының өзара іс-қимылының маңызды үлгісі болып табылады.

Авторларды Зерттеудің мақсаты С.Игібаевтың ғылыми жолын қайта жаңғырту, оның кәсіби қалыптасуының негізгі кезеңдерін анықтау, оның әдіснамалық тәсілдерін талдау және отандық тарихнаманы, деректануды және өңірлік зерттеу мектептерін дамытуға қосқан үлесін бағалау болып табылады. Оның ғылыми қызығушылықтары мен тұжырымдамалық құрылымдарының эволюциясын бақылауға мүмкіндік беретін өмірбаяндық әдіс, зияткерлік-тарихи талдау және деректану сараптамасы әдіснамалық негіз болды.

Жұмыстың ғылыми жаңалығы с.Игібаев мұрасын Қазақстанның зияткерлік тарихының бір бөлігі ретінде кешенді қарастырудан, сондай-ақ оның тарихи білім беруді институттандырудағы және Шығыс Қазақстан мемлекеттік университетінде зерттеу ортасын қалыптастырудағы рөлін анықтаудан тұрады. Тарихи зерттеудің классикалық әдістерін пәнаралық тәсілдермен үйлестіруге ерекше назар аударылды, бұл ғалымға деректану базасын кеңейтуге және революцияға дейінгі Қазақстанның әлеуметтік тарихының жаңа түсіндірмелерін ұсынуға мүмкіндік берді.

Авторлық жұмыстың нәтижелері с.Игібаевтың қызметі Отандық тарихнаманың тақырыптық бағыттарын дамытуға, зерттеушілердің жаңа буынын даярлауға және өңірлік ғылыми тарихи мектепті нығайтуға айтарлықтай әсер еткенін көрсетеді. С. Игибаевтың өмірбаяны кеңестік және посткеңестік кезеңдердегі Қазақстанның тарих ғылымының ғалымдарының академиялық дайындығы мен қалыптасуының типологиялық ерекшеліктерін көрсетеді, ал оның ғылыми еңбектері Ұлттық зияткерлік дәстүрді қалыптастырудың маңызды элементіне айналды.

Зерттеудің маңыздылығы қазіргі кезеңде Қазақстанның тарихи білімін талдаудың негізгі құралы ретінде Зияткерлік тарихты, өмірбаян мен просопографияны одан әрі дамыту қажеттілігі артып келе жатқандығында.