1962 жылғы репатриация туралы ресми және әдеби талдаулар
DOI:
10.26577/JH-2019-4-h6Аңдатпа
Синьцзяннан келген этникалық топтардың көшу себептерін түсіндіруде ресми
анықтамаларда (Кеңес және Қытай) – шекараларды қорғау, халықтың орын ауыстыруын
бақылау, оларды белгілі бір аумақтарда бекіту, экономикалық шығындар және екі жақты қарым-
қатынастарды белгілі бір деңгейде қолдау туралы этатистік бағытты ұстанды. Қ. Жұмаділов
қазақтардың көшіп-қонуын тек қазақтар үшін ғана емес, ең алдымен, Кеңестік Қазақстанның
этникалық әлеуетін қолдау үшін қажетті этно-демографиялық ресурс ретінде мойындауды
қарастырды. Кеңес дискурсы Қытай билігімен келіссөздердің дипломатиялық сипатты
техникалық сәттерді реттеуге қатысты болды, бірақ өз мәні бойынша азаматтық формада жүзеге
асты. КСРО Ресей мен Кеңес Одағының бұрынғы азаматтарын қорғау миссиясының призмасы
арқылы патронаж құқығын түсіндірді. Негізгі мотивация елдегі жобаларды іске асыру үшін
кеңестік тәртіпке қолайлы адам ресурстарын тарту болды. Қытай дискурсы негізінен саяси және
шын мәнінде құқықтық болды, өйткені өз халқын бақылауға және сыртқы күштердің өз ішкі
істеріне араласуының алдын алуға құқығы болды.
