XVIII ғасырдың 40-шы жылдарының бірінші жартысындағы қазақ-қалмақ қатынастары туралы жаңа мәліметтер: Элистадан алынған мұрағаттық мәліметтер
DOI:
10.26577/jh-2019-3-h4Аңдатпа
Мақала Бюджеттік мекеме Қалмақ Республикасының Ұлттық мұрағатында жаңа мұрағаттық деректер негізінде анықталған 1741-1745 жылдардағы дағдарыс кезінде қалмақтармен қазақтардың өзара қарым-қатынасын реттеу бойынша В.Н. Татищевтің қызметі туралы. Үздіксіз және жүйелі әрекеттің арқасында В.Н. Татищев қазақ элитасымен байланыс орнатып, қазақтар мен қалмақтар арасында бітімгершілік келісім орнатуға ықпал етті. Көшпелі элитамен одақты орнатуға бағытталған В.Н. Татищевтің басқару тәсілі және даланы бейбіт жолмен жаулап алу саясаты Ресейге әскери күш қолданбай, бекемделген құрылыстармен шекара аймағын бақылауға мүмкіндік берді. Бұл Швециямен (1741-1743 жж.) соғыс кезінде маңызды болды. Бұдан кейінгі оқиғалар көрсеткендей, И. Неплюевтің қатал басқару үлгісі қазақ ханы Әбілхайырдың тарапынан қарсы әрекет етуге алып келді, бұл аймақтағы тұрақтылықтың бұзылуына әкелді. 1743-1744 жылдар аралығы қазақтардың Ресей бекіністеріне және көршілес қалмақтарға жасаған көптеген шабуылымен сипатталады. Бұл жергілікті және орталық үкіметтің күштері мен құралдары алаңдатты.
