XIX ҒАСЫРДЫҢ АЯҒЫ МЕН ХХ ҒАСЫРДЫҢ БАСЫНДАҒЫ ДАЛА ӨЛКЕСІНДЕГІ ҚАЗАҚ ЖӘНЕ ТАТАР КІТАП САУДАСЫ
DOI:
https://doi.org/10.26577/JH120120263%20Кілттік сөздер:
Далалы өлке, Петропавл, Ақмола, Семей, Зайсан, Қостанай, кітап саудасы, саудагерлер, жаңа әдіс, жәрдем.Аннотация
Мақалада XIX ғасырдың аяғы мен ХХ ғасырдың басындағы Дала өлкесіндегі мұсылман (қазақ және татар) кітап саудасының ерекшеліктері қарастырылады. Арнайы тарихи әдістер кешенін (салыстырмалы тарихи әдіс, мәтіндерді сыни талдау) және пәнаралық тәсілдерді (исламдық дискурс) қолдана отырып, автор кітап саудасының жалпы даму тенденцияларын талдайды және оның аймақтық ерекшеліктерін анықтайды.
Жұмыста кітап саудасының қоғамның мәдени дамуына әсері байқалады: белгілі бір қаланың мәдени демалысының ерекшеліктері, мұсылмандық білім беру жүйесін реформалау қажеттілігі, ғылым мен рухани мәдениеттің озық жетістіктерімен таныстыру.
Әр түрлі архивтік және арабографиялық баспа және қолжазба дереккөздері кітап дүкендері иелерінің есімдері мен фамилияларын анықтап қана қоймай, сонымен қатар сатып алушыға кітап өнімдерінің қандай ассортименті ұсынылғанын түсінуге мүмкіндік берді. Мысалы, Қазақ кітап дүкендерінде Абай Құнанбайұлы, Шәкәрім Құдайбердіұлы, Ахмет Байтұрсынұлы, Мұстақым Малдыбайұлы шығармалары үлкен сұранысқа ие болды. Сонымен қатар, бұл жұмыстардың кейбірі дала аймағында жарық көрді. Атап айтқанда, Семей қаласындағы «Жәрдем» баспасында. Татар кітап дүкендерінің иелері негізінен тұтынушыларға Қазан, Орынбор, Уфа және басқа қалаларда басылған оқулықтарды, діни, көркем және ғылыми әдебиеттерді ұсынды.
