ХАНЬ ПАТШАЛЫҒЫ МЕН ҮЙСІН ЕЛІ АРАСЫНДАҒЫ ҚАРЫМ-ҚАТЫНАСТАР
DOI:
https://doi.org/10.26577/JH20251191Кілттік сөздер:
Хань патшалығы, Үйсін мемлекеті, Жібек жолы, саяси байланыстар, экономикалық экспансияАннотация
Хань патшалығы мен Үйсін мемлекетінің арасындағы қарым-қатынастар Жібек жолының қалыптасуы мен дамуының негізін қалаған тарихи феномендердің бірі болып табылады. Бұл байланыстар Шығыс пен Батыс арасындағы сауда мен мәдени алмасудың қозғаушы күші ретінде Орталық Азиядағы аймақтық қауіпсіздік пен транзиттік тұрақтылықты қамтамасыз етті. Қазіргі кезеңде Еуразиялық экономикалық және мәдени интеграцияны зерттеу тұрғысынан бұл тарихи тәжірибені зерделеу аса өзекті болып отыр, өйткені ол мемлекетаралық әріптестік пен өзара тәуелділік механизмдерінің ерте үлгісін көрсетеді. Зерттеудің негізгі мақсаты – Хань династиясы мен Үйсін елі арасындағы саяси, экономикалық және мәдени байланыстарды кешенді түрде талдап, олардың Жібек жолының қалыптасуы мен дамуына қосқан үлесін анықтау. Сонымен қатар Хань империясының экономикалық экспансиясы мен Үйсін елінің геосаяси жағдайының сауда жолдарының қауіпсіздігіне және мәдени алмасуға әсерін көрсету көзделді. Бұл зерттеу сапалық және тарихи-салыстырмалы әдістерге негізделді. Алғашқы дереккөздер – ежелгі қытай жылнамалары мен археологиялық материалдар жүйеленіп, олардың мазмұны контент-талдау арқылы өңделді. Хань патшалығы мен Үйсін мемлекетінің саяси құрылымы, дипломатиялық миссиялары, экономикалық және мәдени қатынастары салыстырмалы кестелер арқылы талданды. Тарихи-географиялық тәсіл Жібек жолының негізгі бағыттарын, олардың транзиттік маңызын және қауіпсіздік факторларын айқындауға мүмкіндік берді. Зерттеу нәтижелері Хань патшалығы мен Үйсін елінің қарым-қатынасы Жібек жолының қалыптасуы мен тұрақтылығына тікелей ықпал еткенін көрсетті. Чжан Цянь бастаған дипломатиялық миссиялар Үйсін елінің әскери қуаты мен геосаяси рөлін анықтап, екі мемлекет арасындағы стратегиялық әріптестікті күшейтті. Құда-жекжаттық байланыстар мен одақтасу механизмдері ғұндар экспансиясын әлсіретіп, сауда жолдарының қауіпсіздігін қамтамасыз етті. Сонымен қатар зерттеу Жібек жолы бойындағы тауарлармен қатар діндер, идеялар, технологиялар мен өсімдік түрлерінің алмасуы өркениеттер арасындағы мәдени интеграцияны күшейткенін дәлелдеді.
