Солтүстік-шығыс Арал маңы тас ғасыры мен қола дәуірі ескерткіштерін геоақпараттық бағдарламасы жүйесіне енгізу (Journal of history-rus, 2021)
Ақпараттық технологиялардың қазіргі заманғы ғылымда сұранысы өте жоғары соның ішіндегіархеология ғылымында барынша жаңа технологиялар пайдалануда біраз жұмыстар жүргізіліпотыр. Соңғы жылдары Солтүстік-Шығыс Арал маңының тас ғасыры мен қола дәуірін зерттеудеаймақта бұрын соңды ашылған ескерткіштердің тізімін жасау олар жайлы мәліметтер жинастыруархеологиялық картаға түсіру жаратылыстану ғылымдарының бірінің әдістері геоақпараттықжүйені пайдалану аса маңызды болып табылып отыр.Бұл мақалада авторлар 2018-2021 жылдар аралығындағы далалық маусымында Солтүстік-Шығыс Арал маңы Қызылорда облысының Арал, Қазалы, Сырдария, Қармақшы, Жалағашаудандар территорияларында жүргізілген археологиялық барлау жұмыстары негізі және ХХғасырдың 50-60 жылдары ашылған тұрақтар орындары қазіргі таңда жоғалып кеткен сондықтанөңірде жүріп өткен әр түрлі археологиялық экспедциялардың ғылыми есептері, шығарған ғылымимақалаларынан жиналған ескерткіштер жайлы ақпараттар жинақталды.Қазіргі таңда аймақтан жаңа кезеңде жаңадан ашылған палеолит, неолит,энеолит жәнеқола дәуірі ескерткіштерінің географиялық координаттары мен фотолары ГАЖ бағдарламасынаенгізіліп ортақ база жасалынды. Мақалада ГАЖ бағдарламасына қатысты теориялар менпайдаланылу тарихы жайлы қысқаша мәліметтер беріліп отыр. Авторлар әлемдік тәжірбиеніескере отырып ГАЖ бағдарламасында аймақтың тас-қола дәуіріне қатысты ескерткіштергебайланысты бірнеше карталар даярланып алғашқы нәтижелерін ұсынылып отыр.Түйін сөздер: Археология, Арал маңы, жаратылыстану, геоархеология, ғылым, мәдениет,деректер, Арал маңы, Сырдария алқабы.