Алаш ұранды «Сары Арқа»

  • Н К Ахметова Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті, Қазақстан Республикасы, Алматы қ.

Abstract

Бұл мақалада 1917 жылғы ақпан төңкерісінен кейін іле-шала Семей қаласында жарық көрген «Сары Арқа» газеті – «Алашорданың» үні болған және қазақ автономиясы үшін күрескен басылым екені көрсетіледі. «Сары Арқа» газеті таза саяси мәселелерді қозғаумен ерекшеленеді. Онда Алашорда үкіметі мен оның қайраткерлерінің азаттық жолындағы әрбір қадамдары егжей-тегжейлі баяндалады. Газетте Ә. Бөкейханов, А. Байтұрсынов, М. Дулатов, Ж. Аймауытов, Ш. Құдайбердиев, Х. Ғаббасұлы, Р. Мәрсекұлы, М. Жұмабаев, М. Әуезов, С. Дөнентаев, т.б. таланттар шоғырының көсемсөзі жарияланады. «Қазақ» газеті большевиктер тарапынан қыспаққа алынып, шығарушылар қуғынға ұшыраған кезде А. Байтұрсынов пен М. Дулатов саяси көзқарастарын «Сары Арқа» арқылы жеткізіп тұрғаны мәлімделеді. Ұлт көсемдері қазақты өз жеріне, жерасты байлығына ие қылу, өз билігін өзіне беру, өз тұрмыс-тіршілігіне сай заңдармен өмір сүргізу, жаппай оқытып-ағарту үшін күрескені жайлы айтылады.«Сары Арқа» газеті аумалы-төкпелі заманда ұлтқа қызмет ету үшін дүниеге келіп, сол мақсатына толық жеткен басылым екені, қазақ халқының басын қосуға күш салып, бірлікке шақырғаны жайлы, бір адамның басындағы қайғыны сөз ете отырып, бүкіл қазақтың соған жұмыла көмек беруіне себеп болғаны жайлы, Семей өңірінде дүниеге келгенімен, жоқтағаны бүкіл қазақ мұңы екені жарияланады.This article mentions that in 1917 the newspaper «Sary-Arka» published after the February Revolution in Semipalatinsk was the voice of Alash Orda and publishing struggling for the Kazakh autonomy. The newspaper «Sary-Arka» is different in that it touches political objectives. This article details the steps each Alashorda government and its leaders on the path to liberation. The newspaper published journalism talents Bokeyhanov A., A. Baitursynov, M. Dulatov Aymauytov J., S. Kudaiberdiev, H. Gabbasuly, R. Marsekuly, M. Zhumabaev, M. Auezov, S. Donentaev etc.The newspaper «Kazakh» podvergnulis harassment by the Bolsheviks, however A.Baitursynov and M. Dulatov handed political views through the «Sary-Arka». Great leaders of the nation fought for the establishment of the authority of the country in accordance with the laws of the welfare of their lives, fought for universal education of the Kazakh people.В этой статье речь пойдет о газете «Сарыарка», опубликованная в городе Семей после октябрьской революции 1917 года, которая являлась изданием Алашординцев и представлявшее их идею о создании Казахской автономии. Особенность газеты «Сарыарка» заключалась в том, что в ней поднимались только политические вопросы и проблемы, также детально описывались все действия и подвиги Алашординцев в борьбе за свободу. Публицистика неординарных и талантливых личностей как А. Букейханов, А. Байтурсынов, М. Дулатов, Ж. Аймаутов, Ш. Кудайбердиев, Х. Габбасов, Р. Марсеков, М. Жумабаев, М. Ауезов, С. Донентаев и др. опубликована в данной газете. А. Байтурсынов и М. Дулатов излагали свои политические взгляды и позиции через газету «Сарыарка», в то время как издатели газеты «Қазақ» подвергались притеснениям со стороны болшевиков и преследовались законом. Газета «Сарыарка» вышла в свет в смутные времена в истории казахского народа, призывая их к единству и сплоченности в борьбе за право, за свободу, за независимость. Это издание, которое поднимала проблемы не только одного региона, но и изливало горе всего казахского народа.

References

Мектептегі
А. Алашорданың
сырлы
шежіресі
// Қазақ
елі. –1997 ж. – 11 шілде.
2 Алаш көсемсөзі:
10 томдық.
– Алматы
«Өнер», 2011ж. 10 – кітап:
Сарыарқа.
– 360 б.
3 Қазақстан
тарихы.
5 – томдық.
– Алматы,
2002.
4 Қазақ
журналистикасы.
1-том // Қазақ
баспасөзі.
– Алматы:
«Таймас
», 2008. – 38 б.
Published
2016-05-10
How to Cite
АХМЕТОВА, Н К. Алаш ұранды «Сары Арқа». KAZNU BULLETIN HISTORICAL SERIES, [S.l.], v. 76, n. 1, may 2016. Available at: <http://bulletin-history.kaznu.kz/index.php/1-history/article/view/56>. Date accessed: 27 june 2017.
Section
Магистрлік жұмыстар

Keywords

Алашорда, «Сары Арқа» газеті, Большевик, Алаш қайраткерлері, ұлт зиялылары, халық, басылым.