Қазақстанға ислам дінінің келуінің әлеуметтік-тарихи алғышарттары

Ж Д Мадиева

Abstract


Бұл мақалада ислам дінінің Қазақстан территориясына енуінің әлеуметтік-тарихи алғышарттары келтірілген. Арабтар ислам дінін қай уақытта және қандай жолдармен жеткізгендігі туралы әртүрлі пікірлер келтірілген. Алғашқы түрік халықтары арасындағы мұсылман мемлекеті туралы айтылған. Ислам діні Қазақстанға күштеп енгізілген жоқ. Қазақстанда сол дәуірде қалыптаса бастаған феодалдық қатынастарға ислам дінінің кері әсері болмай, қайта ол феодалдық қарым-қатынастарды жандандыра түсетінін көре білген феодалдық үстем тап иелері ислам дінін қуана қарсы алды. Ислам дінінің келуімен қала мәдениеті, ғылым, білім, сауда, өнер жедел дами бастады. Оңтүстік Қазақстан және Жетісу жерінде мешіттер, медреселер, қалалар бой көтерді. Еліміздегі алғашқы мешіттер мен медреселер Отырар, Түркістан, Сайрам, Тараз қалаларында салынған. Мешіттер рухани және ғылыми орталықтар болған. Ислам діні қазақ еліне бейбіт жолмен, яғни ізгілік пен мейрімділік негізінде таралды.

This article represents data about the sociohistorical conditions of Islam religion entering to the territory of Kazakhstan. The Arabs has different opinions about the time and ways of Islam presentation. Article also contains information about the first muslim country among the turkic nations. Islam religion was not entered to Kazakhstan by the force. At that time Islam religion didnot have negative effect on feudal relations, contrary, it revived the feudal relations and the feudal owners welcomed the Islam. With the advent of Islam in the city, its culture, science, education, trade and art began to develop fastly. In the South and Jetysu mosques and madrassas had been built in the cities. The country’s first mosques and madrassas are in the cities of Otyrar, Turkestan, Sairam and Taraz. Mosques were religious, spiritual and scientific centers. Islam distributed to Kazakh country peacefully, on the basis of the goodness and gentleness.

В этой статье рассматриваются общественно-исторические условия проникновения религии Ислам на территорию Казахстана. Показаны различные мнения ученых, в какое время и какими способами арабы довели ислам. Первыми в историй тюркских государств объявили Ислам государственной религией. В то время религия ислам не имела негативного влияния, и феодальные владельцы приветствовали религию. Потому что они видели, что феодальные отношение возродятся благодаря религии. С появлением ислама в городах развивались культура, наука, образование, торговля и искусство. В Южном регионе и Джетысу были построены мечети и медресе. Первые мечети страны и медресе Отырар, Туркестан, Сайрам, в городах Тараз. Мечети были религиозным, духовным и научным центром. Ислам в Казахстане распространялся мирно на основе добра и милосердия.


Keywords


ислам діні, арабтар, қарахандықтар, ислам мәдениеті, ислам өркениеті, мешіттер,islam, arabs, Qarakhanids, Islamic culyure, Islamic civilization, mosques,ислам, арабы, Караханиды, исламская культура, исламская цивилизация, мечети,

Full Text:

PDF (Kazakh)

References


Бартольд

В.В. Соч.Т. 5. – М., 1961. – 268 с.

Малов

С.Е. Памятники

древнетюркской

письменности.

– М., 1961. – 345 с.

Гафуров

Б.Г. Таджики.

Древнейшая,

древняя

и средневековая

история.

– М., 1972. – 316 с.

Әділбаева

Ш. Хадис

– ғұрпымыз,

Сүннет

– салтымыз.

– Алматы,

– 280 б.

Гумилев

Л. Древние

тюрки.

– М.: АН СССР: Инс нар. Азии. – 234 с.