Алтын Орда мемлекетінің мәдениеті мәселесінің жазба деректері

  • А М Жунусбекова Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті, Қазақстан Республикасы, Алматы қ.

Abstract

Мақала ортағасырлық моңғолдың Шыңғыс хан ұрпақтары негізін қалаған Алтын Орда мемлекетінің мәдениетінің дерекнамасына арналған. Мақалада, тақырыпқа қатысты жазылған дерек көздері жазылған тіліне байланысты топтастырылып көрсетілген, олардың негізгілері мысалға келтіріле отырып сипатталынған. Алтын Орда мемлекетінің мәдениетіне қатысты негізгі дерек көздері жазба және заттай болып бөлінеді. Бұл жерде заттай дерек көздері деп отырғанымыз бұл археологиялық қазбалар нәтижесінде табылған жәдігерлердің өткенді баяндауы. Ал жазба дерек көздері, хан жарлықтары сияқты шағын ғана ресми құжаттар болып табылады. Сонымен қатар мақалада Алтын Орда мемлекетінің тарихын баяндайтын Алтын Орда заманында жазылған араб жазушыларының еңбектері талданған. Бұл еңбектегі деректерде Алтын Орда мемлекетіне саяхаттаған немесе дипломатиялық іссапармен барып, елді өз көзімен көрген араб жазушыларының еңбектеріндегі саяси оқиғалар тізбегінен мемлекеттің мәдениетіне байланысты тұстарына назар аударылған. Онда қарастырылып отырған заманның материалдық және рухани мәдениетіне қатысты тұстары бар. Сонымен қатар, Алтын Орда мәдениетінің әрбір саласына қатысты: шаруашылық, дін, ғылым, субъективті түрде талданып көрсетілген.Article is devoted to the cultures of the Altyn Orda created by the descendants of the Mongol Khan Genghis Khan. The article details the source summarized by the original language basic materials described in the examples. Basic materials related to the culture of the state Altyn Orda divided into written and material ? When talking about materials – a heritage (objects) that have been found during archaeological heritage excavations a written this small official documents such as the Khan.Article discusses also material written by Arab writers in times of Altyn Orda, about the history of the state Altyn Orda. These materials are described political events related to the culture of the state, the materials have been in a state Altyn Orda and who witnessed the events of the Arab writers (literati) Material and spiritual side of the culture time are described in detail in the articl. identified was the link economy, religion, science and culture Altyn Orda, subjectivelyanalyzed.Статья посвящена культуре средневекового монгольского государства Золотая Орда, основанного потомками Чингисхана. В статье источники обобщены по языкам оригинала,основные материалы описаны на примерах. Основные материалы, связанные с культурой государства Алтын Орда, делятся на письменные и вещественные. Когда говорим о вешественных материалах – это наследия (предметы), найденные во время археологических раскопок, а письменные наследия – это небольшие официальные документы, типа ханские указы. В статье рассматриваются также материалы,написанные арабскими писателями во времена Алтын Орда, об истории государства Алтын Орда. В этих материалах описаны политические события, связанные с культурой государства, по материалам побывавших в государстве Алтын Орда и ставшими очевидцами событий, арабских писателей. Материальная и духовная сторона культуры данного времени подробно описаны в статье. Также указаны связи хозяйства, религии, науки с культурой Алтын Орды, субьективно проанализированы.

References

1 Из сочинения
Ибн Абд аз-Захира
// История
Казахстана
в арабских
источниках.
Т.І. Сборник
материалов
относящихся
к истории
Золотой
Орды.
Извлечения
из арабских
сочинений,
собранные
В.Г. Тизенгаузеном.
Подготовка
к новому
изданию,
введение,
дополнения
и комментарии
Б.Е. Кумеков,
А.К. Муминова.
– Алматы:
«Дайк-Пресс», 2005. – 68-77 бб.
2 Из сочинения
ибн Фадлаллах
ал-Умари
// История
Казахстана
в арабских
источниках.
Т.І. Сборник
материалов
относящихся
к истории
Золотой
Орды.
Извлечения
из арабских
сочинений,
собранные
В.Г. Тизенгаузеном.
Подготовка
к
новому
изданию,
введение,
дополнения
и комментарии
Б.Е. Кумеков,
А.К. Муминова.
– Алматы:
Дайк-Пресс, 2005. – 168-
189 бб.
3 Из сочинения
ибн Батутты
// История
Казахстана
в арабских
источниках.
Т.І. Сборник
материалов
относящихся
к
истории
Золотой
Орды.
Извлечения
из арабских
сочинений,
собранные
В.Г. Тизенгаузеном.
Подготовка
к новому
изданию,
введение,
дополнения
и комментарии
Б.Е. Кумеков,
А.К. Муминова.
– Алматы:
«Дайк-Пресс», 2005. – 207-240 бб.
4 Из сочинения
ибн Арабшаха
// История
Казахстана
в арабских
источниках.
Т.І. Сборник
материалов
относящихся
к
истории
Золотой
Орды.
Извлечения
из арабских
сочинений,
собранные
В.Г. Тизенгаузеном.
Подготовка
к новому
изданию,
введение,
дополнения
и комментарии
Б.Е. Кумеков,
А.К. Муминова.
– Алматы:
«Дайк-Пресс», 2005. – 168-190 бб.
Published
2016-05-10
How to Cite
ЖУНУСБЕКОВА, А М. Алтын Орда мемлекетінің мәдениеті мәселесінің жазба деректері. KAZNU BULLETIN HISTORICAL SERIES, [S.l.], v. 76, n. 1, may 2016. Available at: <http://bulletin-history.kaznu.kz/index.php/1-history/article/view/53>. Date accessed: 26 june 2017.
Section
Магистрлік жұмыстар

Keywords

дерек, мәдениет, ресми құжат, саяхат, дипломатия, дін,power, culture, official document, travel, science, religion.