Моңғол империясының әскери жоспарлауы және жеңісті жорықтары

  • Х Қ Құлшарова Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті, Қазақстан Республикасы, Алматы қ.

Abstract

Бұл мақалада Моңғол империясының негізін қалаушы Шыңғыс ханның әскери жоспарлауы мен жеңіске жеткізген қанды жорықтары туралы айтылады. Шыңғыс хан өзінің жорықтарымен бүкіл әлем тарихына, мәдениетіне, даму үрдісіне әсер етті. Соның ішінде, Қазақстан мен Орта Азия жеріндегі халықтардың өміріне елеулі өзгерістер әкелді. Ол өзінің жаулап алу жорықтары арқылы Қазақстан жеріндегі тайпалардың құрамын өзгертті. Жаулап алған жерлердегі бұрынғы қалыптасқан мемлекеттердің орнына жаңа мемлекеттер, ұлыстар пайда болды. Бытыраңқы қазақ тайпаларын біртұтас мемлекетке шоғырландырып, қазақтың халық болып қалыптасуына алғы шарттар жасады. Мақалада Шыңғыс хан армиясының өсіп жетілуі бес кезеңге бөліп қарастырылады және соғысқа шығар алдындағы әскери жоспарлаулары, әскерді бөліктерге бөліп қалай басқарғандығы, әскерлерінің атаулары, соғысу тактикасы туралы айтылады. Сондай-ақ, мақалада Моңғол империясы құрылғаннан бастап әлемнің шет-шетіне жасаған жорықтары айтылады. Олар: Сібір мен Шығыс Түркістанға, Цзинь мемлекетіне жорығы, Бейжінді алғаны, Солтүстік Қытай түгел Шыңғыс ханның билігіне көшкендігі, Корея патшалығы Шыңғыс хан әскерлеріне тізе бүккендігі және Шыңғыс хан әскерлерінің Жетісуды, Қазақстан мен Орта Азияны жаулап алғандығы туралы айтылады.In this article Chinghiz khan, about the founder of the great Mongolian empire will be told about military tactics and victories. Chinghiz khan the bloody campaigns promoted development, thereby having changed world history and culture. Especially it promoted change of a way of life of the Average and Asian people, in particular to inhabitants of the territory of Kazakhstan. The campaigns it changed structure of the tribes living in the territory of Kazakhstan. Instead of the states won by Genghis Khan there were new states, tribes. He created conditions in order that small tribes joined other tribes, thereby having created the whole state. In this article it will be said that creation and development of army Chinghiz khan will consist of 5 periods both about tactics, and how it operated the army. And having read article we can learn in more detail about creation of the great Mongolian empire and about campaigns worldwide. For example: a campaign to Siberia and to East Turkestan, war with the Tsinsky empire, both a capture of Beijing, and full submission of northern China and submission of the Korean state and Chingizkhan’s campaign on the territory of Kazakhstan.В этой статье говорится о военной тактике и победах Чингиз хана, основателе великой Монгольской империи. Чингиз хан своими кровавыми походами способствовал развитию мировой истории и культуры. Особенно он поспособствовал изменению образа жизни Средне-Азиатских народов, в особенности жителям территории Казахстана. Своими походами он изменил структуру племен, проживающих на территории Казахстана. Вместо государств, завоеванных Чингисханом, появились новые государства, племена. Он создал условия, чтобы маленькие племена присоединились к другим племенам, тем самым создав целое государство. В этой статье будет говориться о том, что создание и развитие войска Чингиз хана будет состоять из 5 периодов, о тактике, и о том, как он управлял своим войском. И прочитав статью, мы можем подробнее узнать о создании великой Монгольской империи и о походах по всему миру. К примеру: поход на Сибирь и на Восточный Туркестан, война с Циньской империей и взятие Пекина, и полное подчинение северного Китая и подчинение Корейского государства и поход Чингизхана на территорию Казахстана.

References

1 Хара-
Даван
Э. Чингис-
хан как полководец
и его наследие.
Культурно-
исторический
очерк Монгольской
империи
ХІІ-XIV веков.
– Алма-
Ата, 1992. – 272 с., илл.
2 Қиянатұлы
З. Шыңғыс
хан // Бірінші
кітап.
– Алматы:
Арда,
2008. – 432 б.
3 Қазақстан
тарихы.
1 том. – Алматы,
1996. – 541 б.
4 Мыңжан
Н. Қазақтың
қысқаша
тарихы.
– Алматы,
1994.
5 Пищулина
К.А. Бахр-ал-асрар.
Казахстан,
Средняя
Азия и Центральная
Азия в 16-18 в.в – Алма-
Ата, 1983. – 329 с.
6 Тынышбаев
М. Материалы
к истории
киргиз-
казахского
народа.
– Ташкент,
1925. – 528 с.
7 Орта
ғасырлардағы
Қазақстан
тарихы.
– Алматы,
2003. – 109 б.
8 Трепавлов
В.В. Государственный
строй
Монгольской
империи
ХІІІ в.: Проблема
исторической
премственности.

М., 1993. – 675 с.
Published
2016-05-10
How to Cite
ҚҰЛШАРОВА, Х Қ. Моңғол империясының әскери жоспарлауы және жеңісті жорықтары. KAZNU BULLETIN HISTORICAL SERIES, [S.l.], v. 76, n. 1, may 2016. Available at: <http://bulletin-history.kaznu.kz/index.php/1-history/article/view/52>. Date accessed: 19 aug. 2017.
Section
Магистрлік жұмыстар

Keywords

империя, әскер, жорық, тактика, дипломатия, хан, қару-жарақ, empire, army, campaign, tactics, diplomacy, khan, weapon,империя, армия, поход, тактика, дипломатия, хан, оружие.