Түркиядағы қазақ диаспорасының салт-дәстүріндегі ерекшеліктер

А Қ Бейсегулова

Abstract


Түркиядағы қазақ диаспорасының этнографиялық ерекшеліктерін, бөгде ортадағы өзара ықпалдастық үрдісінің этникалық мәдениетке тигізген ықпалын ғылыми талдау, сонымен бірге олардың қазіргі кезеңдегі отбасылық қатынастарындағы әдет-ғұрып, салт-дәстүрлердің сақталуы мен ерекшеліктерін саралау мақсатын алға қоя отырып мақалада қазақ диаспорасының қазіргі кездегі тарихи-этнографиялық соның ішінде бала туу және тәрбиелеуге байланысты, үйлену салт-дәстүріндегі құдалық, неке заңдылықтары, той өткізу, енші беру сынды әдет-ғұрыптық ерекшеліктері қарастырылған. Зерттеу этнографиялық жүргізілген экспедиция бойынша бүгінгі күні Түркия Республикасының қазақтар көп қоныстанған Ыстамбұл қаласының Зейтінбұрын және Гүнешлі аудандарында тұрып жатқан қазақ диаспорасымен кездесу барысында алынған естелік-жазбалары, ел аузынан жазылып алынған мәліметтер, Ыстамбұл қаласындағы «Қазақ қоры» мұрағатындағы мәліметтер, Алматы облысы Қарасай ауданындағы Түркиядан келген оралмандар арасынан алынған мағлұматтар мен статистикалық мәліметтер құрайды. Сондай-ақ, Түркия қазақтарының тарихы жөнінде және осыған дейінгі жазылған еңбектер мен баспасөз бетіндегі мәліметтер негізге алынды.

The article deals with the ethnographic features of the Kazakh diaspora in Turkey, the scientific analysis of the impact of foreign environment for the process of ethnic culture through mutual influence, as well as their traditional family relationships, customs and traditions. The purpose of this article is to show particular rituals associated with childbirth and parenting, marriage customs and traditions, such as matchmaking, marriage engagements, conducting weddings and others. The study is based on materials of ethnographic expedition in densely populated by Kazakhs Zeytiburun areas of Istanbul and Guneshli obtained during interviews with representatives of the Kazakh Diaspora, on archival materials «Kazakh Fund» Istanbul, ethnographic study of Kazakh immigrants from Turkey living in Karasai district of Almaty region.

В статье рассматриваются вопросы этнографических особенностей казахской диаспоры в Турции, научного анализа воздействия инородной среды на процесс этнической культуры путем взаимного воздействия, а также их традиционные семейные отношения, обычаи, традиции. Целью данной статьи является показать особенности обрядов, связанные с деторождением и воспитанием, свадебные обычаи и традиции, такие, как сватовство, брачные обязательства, проведение свадьбы и др.
Исследование базируется на материалах этнографических экспедиций в густонаселенные казахами районы Зейтибурун и Гюнешли г. Стамбула, полученных в ходе опроса представителей казахской диаспоры, на архивных материалах «Казахского фонда» г. Стамбул, этнографического исследования казахов-репатриантов из Турции, проживающих в Карасайском районе Алматинской области.


Keywords


түркия қазақтары, диаспора, салт-дәстүр, ырым, неке, нәресте, ұлт, отбасы, diaspora, immigrant, wedding rituals, tradition, nation, family,

Full Text:

PDF (Kazakh)

References


Назарбаев

Н.Ә. Дүниежүзі

қазақтарының

ІІ құрылтайында

жасаған

баяндама

// Дүниежүзі

қазақтарының

шежіресі.

– ІІ кітап.

– Алматы:

Дүние

жүзі

қазақтарының

қауымдастығы,

– 71 б.

Халифа

Алтай.

Алтайдан

ауған

ел. – Астана-полиграфия.

– 2011. – 278 б.

Қазақтың

тәлімдік

ойлар

антологиясы,

он томдық,

том. – Алматы:

Сөздік-

Словарь.

– 2005 жыл. – 408 б.

Cванберг

И. Казахская

диаспора:

проблемы

этнического

выживания.

– Алматы:

Атамұра,

– С. 224.

Бектемісов

Қ. Түркия

қазақтары

// Қазақ.

– 2010. – 19 қараша.

Жеменей

И. Иран қазақтары

(тыныс

тіршілігі,

салт-дәстүрі).

– Алматы,

– 149 б.