Советский Казахстан: к проблеме этнических конфликтов

  • Г Р Дадабаева Университет КИМЭП, Республика Казахстан, г. Алматы
  • Д К Шарипова Университет КИМЭП, Республика Казахстан, г. Алматы

Abstract

1989 год был поворотным в новейшей истории Казахстана. Одними из событий, которые до сих пор не получили должного освещения в академической литературе, стали этнические столкновения в Новом Узене (Мангышлакской области), которые произошли в июне 1989 года. Это событие имело большой резонанс, так как было инициировано снизу, что было необычно для тоталитарной политической системы Советского Союза.В отличие от других исследователей, которые характеризуют эти столкновения как межэтнический конфликт, вспыхнувший вследствие взаимной вражды и ненависти, авторы предлагают квалифицировать этот конфликт с точки зрения экономического национализма (Helleiner and Pickel 2005; Tsygankov 2005; Schulman 2000). События в Новом Узене стали первым сигналом к разделению интересов национальной экономической системы и общесоюзной, наряду с необходимостью контролировать местную промышленность, что может рассматриваться как первые проявления экономического национализма.1989 was a turning point in a new history of Kazakhstan. One of the important events that did not receive enough attention from a scientific community was ethnic clashes in Novy Uzen (Mangyshlak region) that happened in June, 1989. The event was significant because it was initiated at the grass-root level, which was quite unusual for the totalitarian political system of the Soviet Union.In contrast to other scholars who viewed those clashes as solely interethnic conflict based on mistrust and ethnic hatred, the authors suggest approaching that conflict from the perspective of economic nationalism (Helleiner and Pickel 2005; Tsygankov 2005; Schulman 2000). The events in Novy Uzen were the first sign of the necessity to differentiate the needs of the national economic system and to transfer it under the control of the local Kazakh authorities. We can see the clashes in Novy Uzen as first seeds of emerging economic nationalism in Kazakhstan.Қазақстанның қазіргі заман тарихында 1989 жыл маңызды оқиғаларға толы болды. Осы кезеңдегі 1989 жылы маусымда өткен, ерекше, бүгінгі таңда академиялық әдебиеттерде тиісті бағасын ала алмаған оқиғалардың бірі Жаңа Өзендегі (Маңғышлақ облысында) этникалық қақтығыстарды атап өтуге болады. Бұл оқиға үлкен дау туындатты, өйткені оны ұйымдастырған қарапайым адамдар болды, бұл жағдай Кеңес Одағындағы тоталитарлық саяси жүйенің жүргізген саясатына кері әсер етті.Бұл бір-біріне деген жеккөрушілік пен қарамақайшылықтан туындаған қақтығыстарды, ұлтаралық келіспеушілік деп сипаттаған басқа зерттеушілердің көзқарастарынан өзгеше бағытты негізге ала отырып, біз бұл қақтығысты экономикалық ұлтшылдық тұрғысынан сипаттауды ұсынып отырмыз (Helleiner and Pickel 2005; Tsygankov 2005; Schulman 2000). Жаңа Өзен оқиғасы сонымен қатар жергілікті өндірісті бақылауда ұстау қажеттілігін, жалпы кеңестік және ұлттық экономикалық жүйедегі мүдделерді бөліп қарастыру қажеттілігін негіздеген алғашқы ескерту белгілердің бірі болды, бұл мақалада авторлар оқиғаны экономикалық ұлтшылдықтың алғашқы көрінісі ретінде қарастыруға мүмкіндік алды.

References

1 Michel Luc, Ekonomicheskii Natsionalizm protiv Mirovoi Ekonomiki, 1993, ruop.ru//-michel.html
2 Развитие
экономики.
Промышленность
БССР в условиях
новой
хозяйственной
политики
в 50-х 80-х гг. . http://
www.library.by/portalus/modules/belarus/readme.php?subaction=showfull&id=1290329811&archive=1290362895&start_
from=&ucat=8&
3 Развитие
промышленности
в БССР во второй
половине
1960-х – первой
половине
1980-х гг. http://library.by/portalus/
modules/belarus/print.php?subaction=showfull&id=1291652253&archive=1291799508&start_from=&ucat=8&
4 Kунаев Д.А. O моем времени:
Воспоминания.
– Алматы:
Алматы
кітап
баспасы,
2011. – 376 с.
5 Назарбаев
Н.А. Стратегия
ресурсосбережения
и переход
к рынку.
– М.: «Машиностроение
», 1992.
6 Новый
Узень: нужная
правда,
ясность
и взвешенность
// Kaзахстанская
правда,
23 июня, 1989.
7 Численность,
естественное
движение,
миграция
населения
Казахской
ССР в 1989 году.
8 Итоги
Всесоюзной
переписи
населения
в 1989 году,
том 1. – Алма-
Ата: республиканский
информационный
избирательный
центр, 1991.
9 Комплексное
использование
богатства
недр западного
Казахстана,
Прикаспийская
коммуна,
2 декабря,
1989.
10 Идеологические
проблемы
межнациональных
отношений
// Известия
ЦК КПСС. – № 6. – 1989.
11 Самойленко
А. Опять комендантский
час // Литературная
газета.
– № 2 (5248). – 28 июня, 1989.
12 Концепция
обеспечения
населения
Гурьевской
области
продуктами
питания,
Гурьев,
1990.
13 Состояние
и перспектив
развития
газовой
промышленности
Мангышлака.
– М., 1994.
14 Степанов,
A. Казахский
экономический
национализм.
11 августа,
2014.
Published
2016-05-10
How to Cite
ДАДАБАЕВА, Г Р; ШАРИПОВА, Д К. Советский Казахстан: к проблеме этнических конфликтов. KAZNU BULLETIN HISTORICAL SERIES, [S.l.], v. 76, n. 1, may 2016. Available at: <http://bulletin-history.kaznu.kz/index.php/1-history/article/view/26>. Date accessed: 19 aug. 2017.
Section
Жаңа және қазіргі замандағы Қазақстан тарихы

Keywords

экономический национализм, этнический конфликт, нефтегазовая отрасль, социальные проблемы, сырьевой характер промышленности,economic nationalism, ethnic conflict, oil and gas industry, social problems, resource character of industry.