Оғыз мемлекетінің тарихы

  • Б М Айтуарова Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті, Қазақстан Республикасы, Алматы қ.
  • Н М Мажиқызы Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті, Қазақстан Республикасы, Алматы қ.

Abstract

Мақалада Оғыз мемлекетінің құрылу тарихы баяндалады. Онда араб және Махмуд Қашқаридың деректеріне сүйене отырып, оғыздардың тайпалық құрамы, қоныстанған аумағы, мемлекеттік құрылымы және Янгикент немесе жаңа Гузия деп аталатын қаласын, оның орналасқан аумағы жайлы, Оғыз мемлекетінің өзінің саяси және әлеуметтік табиғаты жағынан ерте феодалдық мемлекет болғандығы және Оғыздарда Х ғасырдың өзінде-ақ алым-салық жүйесі қалыптасқандығы баяндалады. Сонымен қатар, оғыздардың көрші орыс княздарымен, Еділ болғарларымен қарым-қатынасына талдау жасалынды. Оғыздардың шаруашылығы, олардың наным-сенімдері жайлы да айтылады. Мақаланың соңғы бөлігінде ХІ ғасырдан бастап оғыздардың құлдырай бастауы, соңында Қыпшақ тайпасының соққысына шыдамай құлағандығы, олардың біраз бөлігінің Шығыс Еуропаға, Кіші Азияға, біразы Қарахан әулетіне, қалғаны Қыпшақтардың құрамына еніп кеткендігі жайлы жан-жақтылы баяндалып жазылған.This article considers the history of formation of Oguz state. It refers about the tribal composition, habitat areas, the political system, the location and the city Yangikent called «Guziya» and early feudal state Oguz political and social side, the tax system of the Oguz funktsianiruyuschie the 10th century, by Arabic sources and on the works of Mahmud of Kashgari. And also analyzes the external relation with the Oguz Russian principalities and Yaik Bulgarians. Сonsiders about the economy, spiritual beliefs of Oghuz. In the last part of the article examines the fall of Oguz state in the 21st century from numerous attacks Kipchak, some Oguz tribes joined to structure of the European countries and Qarakhanid but joined to the rest of the Kipchaks.В этой статье рассматривается история образования Огузского государства. Говорится о племенном составе, территории обитания, племенном составе, территории обитания, государственном устройстве, о расположении и территории города Янгикент, которое назывался «Гузия», и о раннее феодальном государстве Огузов с политической и социальной стороны, о налоговой системе огузов, функционирующей с Х века, по источникам и по произведениям Махмуда Кашгари. А также анализируется внешнее отношение Огузов с русским княжеством и Яикскими болгарами. Говорится о хозяйстве, духовном веровании Огузов. В последней части статьи рассматривается падение Огузского государства в ХХІ веке от многочисленных кипчакских нападений, некоторые Огузские племена присоединились в состав европейских государств и караханидам, а остальная часть присоединилась к кипчакам.

References

1 Кляшторный
С.Г. Древнетюркские
рунические
памятники
как источник
по истории
Средний
Азии. – М., 1964.
2 Махмуд
Ибн Хусейн
аль-Қашқари.
Диван
лугат
ат-турк. Изд. К. Рифата.
І. – Стамбул,
1916.
3 Агаджанов
С.Г. Очерки
истории
огузов
и тюркмен
Средней
Азии ІХ-ХІІІ в. – Ашхабат,
1969.
4 Зуев Ю.А. К семантике
этнониме
имур / имир: Известия
АН. Тур-к ССР серия
обществ,
наук, 1968.
5 Чапай
М. Қазақстан
тарихы.
– Алматы,
2008.
Published
2016-05-10
How to Cite
АЙТУАРОВА, Б М; МАЖИҚЫЗЫ, Н М. Оғыз мемлекетінің тарихы. KAZNU BULLETIN HISTORICAL SERIES, [S.l.], v. 76, n. 1, may 2016. Available at: <http://bulletin-history.kaznu.kz/index.php/1-history/article/view/22>. Date accessed: 19 aug. 2017.
Section
ЕЖЕЛГІ ЖӘНЕ ОРТАҒАСЫРЛАРДАҒЫ ҚАЗАҚСТАН ТАРИХЫ

Keywords

Оғыз мемлекеті, араб деректері, жабығу, сюбашы, ерте феодалдық мемлекет, әскери-демократия, мал шаруашылығы, тайпалар, табиғат күші, ислам діні.Oguz state, arabic sources, zhabgu, syubashy, early feudal state, military democracy, cattle breeding, tribes,